Cảnh giác với thủ đoạn gọi vốn cộng đồng, kêu gọi góp vốn đầu tư, kinh doanh tiền ảo với cam kết lãi suất cao

        Gọi vốn cộng đồng là một hoạt động khá mới ở Việt Nam, có tốc độ phát triển rất nhanh chóng và sôi động. Hiện nay, gọi vốn cộng đồng chia thành hai dạng: Các dự án khởi nghiệp gọi vốn để thực hiện dự án kinh doanh và các dự án của các tổ chức từ thiện kêu gọi tài trợ cho các chương trình phục vụ lợi ích cộng đồng (phi lợi nhuận). Trong đó, các dự án khởi nghiệp kinh doanh chiếm phần lớn trong hoạt động hiện nay. Vì đây là một hoạt động khá mới mẻ, có thể tiềm ẩn những rủi ro nhất định mà chưa có quy định pháp luật cụ thể.

Gọi vốn cộng đồng được hiểu là một phương thức kêu gọi vốn để tập hợp một khoản tiền nhất định từ công chúng trên môi trường mạng nhằm tài trợ cho một dự án nào đó, mà chủ yếu là các dự án khởi nghiệp của các cá nhân hay một dự án mới của một doanh nghiệp có quy mô nhỏ.

Ở Việt Nam, gọi vốn cộng đồng được xuất hiện từ năm 2013 và đến nay, hoạt động gọi vốn cộng đồng ngày càng phổ biến hơn. Tuy nhiên, sự thiếu hụt khung pháp lý, cũng như các quy định của pháp luật. Vì vậy, mỗi người dân cần sáng suốt khi tiếp nhận thông tin, nhất là khi được mời gọi tham gia các hội thảo, hội nghị kêu gọi đầu tư tài chính, giới thiệu hàng hóa một cách hấp dẫn; đồng thời thông báo ngay cho cơ quan chức năng, chính quyền địa phương trước các chiêu trò lừa đảo bằng lãi suất cao, hàng giá rẻ, trả góp… để có biện pháp xử lý, tránh trường hợp mất tiền oan.

Ngoài ra, với chiêu thức kêu gọi góp vốn đầu tư kinh doanh tiền ảo với hứa hẹn trả lãi cao (siêu lợi nhuận), dựa trên các đồng tiền ảo như Bitcoin, Bitconnect, Ripple, Hextracoin, Litecoin, Firstcoin để vận động người dân góp vốn đầu tư, khi đã huy động được nhiều người đầu tư vào thì đối tượng bỏ trốn, hoặc thông báo tài khoản chung bị hacker xâm nhập, đánh cắp, nhưng thực chất là chiêu trò lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Tại Bắc Kạn hiện nay, mặc dù chưa có căn cứ cụ thể để xác định rõ đối với hoạt động này, tuy nhiên đối với nhiều địa phương trên toàn quốc, chiêu thức này đã xuất hiện ở trên một số tỉnh, thành phố. Điển hình như ở Đắk Nông (năm 2018) có khoảng hơn 400 người tham gia 04 mạng lưới kinh doanh tiền ảo với tổng số tiền đầu tư hơn 52 tỉ đồng, trong đó tại huyện Đắk G'long có trên 300 trường hợp sử dụng tiền hợp pháp (gần 50 tỷ đồng) mua đồng tiền ảo Bitconnect, sau đó hệ thống Bitconnect vay lại với cam kết lợi nhuận khoảng 32%/tháng, thu hồi vốn nhanh bằng việc hệ thống sẽ hoàn trả đầy đủ tiền gốc bằng USD. Tuy nhiên, giá đồng tiền ảo này có tần suất biến động lớn, hệ thống hoạt động không ổn định, không hoàn trả tiền gốc mà trả bằng đồng tiền ảo với giá trị thấp, do đó nhiều người thiệt hại đến 90% số vốn ban đầu; có 40 trường hợp dùng khoảng 2 tỷ đồng để mua tiền ảo Hextracoin sau đó cho hệ thống Hextracoin vay lại với cam kết lợi nhuận khi tham gia hoạt động cho vay khoảng 48%/tháng. Tuy nhiên, khi người đầu tư đã mua đồng tiền này để gửi vào cho vay thì không rút quy đổi thành tiền hợp pháp được mà chỉ có thể tiếp tục tái đầu tư. Ở địa bàn thị xã Gia Nghĩa và huyện Đắk Mil cũng xuất hiện một số trường hợp kêu gọi đầu tư vào tiền ảo theo mô hình đa cấp, nguy cơ rủi ro cao.

Hiện nay, Pháp luật Việt Nam không công nhận tiền ảo như phương tiện thanh toán hợp pháp và không được pháp luật bảo vệ. Ngân hàng Nhà nước đã có thông cáo báo chí khẳng định tiền ảo Bitcoin và các loại tiền ảo tương tự không phải là tiền tệ và không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam. Tại khoản 1, Điều 206, Bộ luật hình sự quy định hành vi phát hành, cung ứng, sử dụng phương tiện thanh toán không hợp pháp; làm giả chứng từ thanh toán, phương tiện thanh toán, gây thiệt hại cho người khác về tài sản từ 100 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng thì bị phạt tiền hoặc phạt tù; Khoản 6, Điều 27, Nghị định số 96/2014/NĐ-CP quy định hành vi phát hành, cung ứng, sử dụng các phương tiện thanh toán không hợp pháp thì bị phạt tiền từ 150 triệu đồng đến 200 triệu đồng.

Để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các đối tượng lợi dụng hoạt động kinh doanh tiền ảo để lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rửa tiền, trốn thuế…, bên cạnh việc các cơ quan chức năng đẩy mạnh các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh thì mỗi người dân cần nêu cao cảnh giác và tích cực tố giác đối với những hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh tiền ảo, kêu gọi vốn đầu tư cam kết với lãi suất cao...tránh "tiền mất tật mang", gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế của người dân.

TN